Η Infarmed, η εθνική αρχή φαρμάκων της Πορτογαλίας, δηλώνει ότι τα πιστοποιητικά εξαγωγής ιατρικής κάνναβης εκδίδονται πλέον μέσα σε 12 ημέρες. Υποστηρίζει επίσης ότι η αυστηρή επιβολή του τελευταίου έτους οφειλόταν σε κενά στην τήρηση αρχείων και στην ιχνηλασιμότητα, όχι στην ποιότητα του ίδιου του προϊόντος. Με άλλα λόγια: το πρόβλημα ήταν τα χαρτιά, όχι τα φυτά. Το ζήτημα έχει μεγάλη σημασία, γιατί η Πορτογαλία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ιατρικής κάνναβης στην Ευρώπη. Οι καθυστερήσεις στις άδειες έχουν ήδη αρχίσει να στέλνουν εφοδιαστικές αλυσίδες σε άλλες χώρες.
Η Πορτογαλία ως «πόρτα» της ευρωπαϊκής ιατρικής κάνναβης
Για χρόνια η Πορτογαλία λειτουργούσε ως η βασική είσοδος της κάνναβης στις ευρωπαϊκές αγορές. Ιατρική κάνναβη είναι η κάνναβη που καλλιεργείται και επεξεργάζεται με φαρμακευτικές προδιαγραφές, ώστε να χορηγείται σε ασθενείς με ιατρική συνταγή. Πολλές διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες περνούν από πορτογαλικές εγκαταστάσεις πριν το προϊόν φτάσει σε χώρες όπως η Γερμανία.
Τα νούμερα δείχνουν το μέγεθος της αγοράς. Σύμφωνα με την Infarmed, το 2025 η χώρα εξήγαγε 79.883 κιλά κάνναβης. Μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι αποστολές ξεπέρασαν τα 66.000 κιλά. Ο ρυθμός αυτός, αν διατηρηθεί, οδηγεί σε νέο ρεκόρ για το 2026.
Πίσω από την ανάπτυξη υπάρχει όμως πίεση. Μια ποινική έρευνα για εκτροπή φορτίων, η αυστηρότερη εποπτεία που ακολούθησε και η συσσώρευση εκκρεμών αδειών κάνουν αρκετούς παίκτες να ψάχνουν εναλλακτικούς κόμβους επεξεργασίας. Η φήμη της Πορτογαλίας ως αξιόπιστης «πόρτας» της Ευρώπης δοκιμάζεται.
Στο συνέδριο Portugal Medical Cannabis (PTMC) στη Λισαβόνα, στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, η ρυθμιστική αρχή υπερασπίστηκε δημόσια τη στρατηγική της. Ο Vasco Bettencourt, διευθυντής της Μονάδας Αδειοδότησης στη Διεύθυνση Επιθεώρησης και Αδειοδότησης της Infarmed, ήταν ξεκάθαρος: η αυστηρότητα είναι θεμέλιο για τον κλάδο, όχι εμπόδιο.
Η υπόθεση «Erva Daninha»: πώς ξεγελάστηκε το σύστημα
Τον Μάιο του 2025, μια έρευνα της δικαστικής αστυνομίας με την κωδική ονομασία «Erva Daninha» («Ζιζάνιο») οδήγησε σε κατηγορητήριο από το DCIAP. Το DCIAP (Κεντρικό Τμήμα Έρευνας και Δίωξης) είναι η πορτογαλική εισαγγελική υπηρεσία για το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα. Κατηγορήθηκαν 24 πρόσωπα, 13 φυσικά πρόσωπα και 11 εταιρείες, για εγκληματική οργάνωση, διακεκριμένη διακίνηση, ξέπλυμα χρήματος και πλαστογραφία εγγράφων.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, όπως το μετέδωσαν τα Observador και Executive Digest, το δίκτυο πλαστογραφούσε πιστοποιητικά εισαγωγής. Στα χαρτιά το φορτίο προοριζόταν για τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Γουινέα-Μπισάου και την Κένυα. Στην πράξη κατέληγε σε ευρωπαϊκές αγορές.
- Ένα πιστοποιητικό που αποδιδόταν σε αρχή της Γουινέας έγραφε ημερομηνία λήξης 30 Φεβρουαρίου 2024, μια ημερομηνία που δεν υπάρχει. Παρ' όλα αυτά εγκρίθηκε.
- Περίπου 5.533 κιλά δηλώθηκαν για εξαγωγή στο Κονγκό το 2024 και το 2025, χωρίς καμία αντίστοιχη εισαγωγή καταγεγραμμένη από τη χώρα αυτή.
- Ένα φορτίο 357 κιλών προς την Κένυα το 2025 δεν αντιστοιχούσε στην εγκεκριμένη εθνική εκτίμηση εισαγωγής της χώρας, που ήταν μόλις 300 γραμμάρια. Η εκτίμηση εισαγωγής είναι η ετήσια ποσότητα που δηλώνει μια χώρα ότι χρειάζεται στο διεθνές σύστημα ελέγχου ναρκωτικών.
Τα δικαστικά έγγραφα δείχνουν ότι η Infarmed εξαπατήθηκε από πλαστά χαρτιά και δεν ήταν συνεργός. Η κριτική από τον κλάδο και από τις αρχές ωστόσο δεν σταμάτησε.
Χαρτιά, όχι φάρμακα: τι έσφιξε η Infarmed
Η Infarmed παραδέχεται ανοιχτά ότι τα κενά υπήρχαν, αλλά τα τοποθετεί σε συγκεκριμένα σημεία. Σύμφωνα με τον Bettencourt, οι αδυναμίες εντοπίστηκαν σε τρεις τομείς. Αυτοί οι τομείς έγιναν πλέον προτεραιότητα της εποπτείας:
- Ιχνηλασιμότητα: η δυνατότητα να παρακολουθείς κάθε παρτίδα από την καλλιέργεια μέχρι τον τελικό παραλήπτη, με επαληθεύσιμα αρχεία σε κάθε στάδιο.
- Διαχείριση αποβλήτων: η τεκμηριωμένη καταστροφή του φυτικού υλικού που απορρίπτεται, ώστε να μην «χάνεται» στον δρόμο.
- Πιστοποίηση πελατών και προμηθευτών: ο έλεγχος ότι κάθε συνεργάτης στην αλυσίδα είναι νόμιμος και έχει άδεια.
Ακριβώς αυτές οι αδυναμίες οδήγησαν στις ποινικές έρευνες. Το μήνυμα της αρχής είναι ότι τα φαρμακευτικά προϊόντα ήταν σε τάξη. Το πρόβλημα βρισκόταν στη γραφειοκρατία και στον έλεγχο των συνεργατών. Η Infarmed εκτιμά επίσης ότι μεγάλο μέρος της εκτροπής και των πλαστών εγγράφων θα είχε εντοπιστεί νωρίτερα αν η ιχνηλασιμότητα τηρούνταν σωστά.
Η αρχή τόνισε ότι η αναστολή, η ανάκληση και η μη ανανέωση αδειών «δεν είναι στόχοι». Είναι νόμιμα εργαλεία για την αντιμετώπιση της μη συμμόρφωσης. Για όσους δουλεύουμε σωστά, αυτό είναι καλό νέο. Μια αγορά καθαρή από πλαστά χαρτιά προστατεύει όλους, από τον καλλιεργητή μέχρι τον ασθενή.
Νέα πλατφόρμα, τριμηνιαίες αναφορές και ευρύτερες επιθεωρήσεις
Η ρυθμιστική αρχή δεν περιορίστηκε σε αυστηρότερους ελέγχους. Άλλαξε και τα εργαλεία της. Τον Ιούνιο του 2026 εγκρίθηκαν μια νέα εθνική πλατφόρμα αναφορών και ένα τριμηνιαίο μοντέλο υποβολής στοιχείων. Ο στόχος είναι η Infarmed να έχει επαληθεύσιμα δεδομένα παραγωγής και να μην εξαρτάται μόνο από όσα δηλώνουν οι εταιρείες. Από τον Ιούνιο έχουν γίνει πάνω από 14 συναντήσεις με αδειοδοτημένες εταιρείες για να εφαρμοστούν οι νέες απαιτήσεις στην πράξη.
Παράλληλα άλλαξε και το εύρος των επιθεωρήσεων. Η Ana Rita Martins, επιθεωρήτρια GMP της Infarmed, εξήγησε ότι οι έλεγχοι καλύπτουν πλέον και τους υφιστάμενους, καθιερωμένους φορείς, όχι μόνο όσους υποβάλλουν νέα αίτηση άδειας. Το GMP (Good Manufacturing Practice, Ορθή Παρασκευαστική Πρακτική) είναι το πλαίσιο κανόνων που εξασφαλίζει ότι ένα φαρμακευτικό προϊόν παράγεται με σταθερή, ελεγχόμενη και τεκμηριωμένη ποιότητα.
Ο κλάδος υποδέχτηκε θετικά την επέκταση των ελέγχων. Η απόφαση όμως έχει και κόστος. Περισσότερες επιθεωρήσεις σημαίνουν πιο αργές ανανεώσεις αδειών, και αυτό έχει προκαλέσει εκνευρισμό σε επιχειρήσεις που δούλευαν χωρίς προβλήματα για χρόνια. Η ισορροπία ανάμεσα στον έλεγχο και στην ταχύτητα είναι ακριβώς το σημείο όπου κρίνεται η επόμενη μέρα της αγοράς.
Χρόνοι αδειοδότησης: 12 ημέρες απέναντι σε 28 ώρες
Η πιο έντονη στιγμή της συζήτησης στο PTMC ήρθε όταν ένας σύνεδρος έθεσε το θέμα των καθυστερήσεων. Αφορούσε το πιστοποιητικό εξαγωγής, την επίσημη άδεια που απαιτείται για κάθε διασυνοριακή αποστολή ελεγχόμενης ουσίας και που συνοδεύει το φορτίο μαζί με την άδεια εισαγωγής της χώρας προορισμού. Ο σύνεδρος υποστήριξε ότι η έκδοση παίρνει σήμερα περίπου δύο με τρεις μήνες, ενώ στην Ελβετία μόλις 28 ώρες.
Ο Bettencourt απάντησε ότι η νέα πλατφόρμα έχει ήδη μειώσει τον χρόνο στις 12 ημέρες. Πρόσθεσε ότι η Infarmed περιμένει να τον μειώσει ακόμη περισσότερο.
| Σενάριο | Χρόνος έκδοσης άδειας | Πηγή |
|---|---|---|
| Πορτογαλία, εκτίμηση του κλάδου | Περίπου 2–3 μήνες | Σύνεδρος στο PTMC |
| Πορτογαλία, με τη νέα πλατφόρμα | 12 ημέρες | Infarmed |
| Ελβετία | 28 ώρες | Σύνεδρος στο PTMC |
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο πορτογαλικές εκτιμήσεις δείχνει πόσο διαφορετικά βιώνουν την ίδια διαδικασία η αρχή και οι επιχειρήσεις. Οι 12 ημέρες είναι σαφής βελτίωση. Απέχουν όμως ακόμη πολύ από τον ρυθμό των πιο γρήγορων ευρωπαϊκών κόμβων, και στο εμπόριο η ταχύτητα μετράει όσο και η ποιότητα.
Διαφάνεια δεδομένων: Infarmed και BfArM
Η υπόθεση έστρεψε την προσοχή και στον τρόπο που η Infarmed δημοσιοποιεί τα στοιχεία της. Η αμφισβήτηση αφορούσε την έγκαιρη δημοσίευσή τους, όχι την ακρίβειά τους.
Η Γερμανία, ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Πορτογαλίας, δημοσίευσε τα δικά της στοιχεία εισαγωγών πρώτη. Το BfArM, το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Φαρμάκων και Ιατροτεχνολογικών Προϊόντων της Γερμανίας, κατέγραψε 55,1 τόνους ιατρικής κάνναβης από την Πορτογαλία το 2025. Κατέγραψε επίσης άλλους δέκα τόνους στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Την ίδια περίοδο, το δημόσιο έγγραφο δραστηριότητας της Infarmed έφτανε μόνο μέχρι τον Νοέμβριο του 2024.
Στις αρχές Αυγούστου, το κόμμα της αντιπολίτευσης Iniciativa Liberal ζήτησε εξηγήσεις από τον υπουργό Υγείας. Τα ερωτήματα αφορούσαν την επιβράδυνση των αδειοδοτήσεων και τα στοιχεία εξαγωγών και συνταγών του 2025 που δεν είχαν δημοσιευτεί. Η Infarmed τα δημοσίευσε στις 21 Αυγούστου, δύο εβδομάδες αργότερα:
- 79.883 κιλά συνολικές εξαγωγές το 2025
- 7.023 συνταγές για ασθενείς μέσα στη χρονιά
Τα νούμερα συμφωνούν με την καταγραφή εισαγωγών της Γερμανίας. Αυτό δείχνει ότι το κενό αφορούσε την καθυστέρηση και όχι την ακρίβεια. Ήδη από τις 26 Ιουνίου 2026, η υφυπουργός Υγείας Ana Povo είχε δηλώσει ότι βρίσκονταν σε εξέλιξη «διορθωτικά μέτρα» για να ενισχυθεί η εποπτική ικανότητα της αρχής.
Θα μείνουν οι εφοδιαστικές αλυσίδες στην Πορτογαλία;
Ο μεγάλος άγνωστος είναι η αγορά. Το Business of Cannabis ανέφερε ότι οι εξαγωγές καναδικών ανθέων προς την Πορτογαλία έπεσαν κατά 86,6% από το υψηλό του Απριλίου 2025. Οι ποσότητες αυτές κατευθύνονται πλέον απευθείας στη Γερμανία, χωρίς ενδιάμεσο σταθμό. Τα στοιχεία της Infarmed πάντως δείχνουν ότι ο συνολικός όγκος των πορτογαλικών εξαγωγών συνεχίζει να ανεβαίνει.
Πολλές καθιερωμένες διεθνείς αλυσίδες περνούν ακόμη από την Πορτογαλία, οπότε οι προσπάθειες της αρχής θα βρουν ανταπόκριση στους εξαγωγείς. Παραμένει όμως ανοιχτό αν οι 12 ημέρες και το νέο τριμηνιαίο σύστημα αναφορών αρκούν. Άλλοι ευρωπαϊκοί κόμβοι επεξεργασίας είναι πιο γρήγοροι και κουβαλούν μικρότερο ρίσκο για τη φήμη των συνεργατών τους.
Το μήνυμα της Infarmed προς τον κλάδο: η αυστηρότητα σχεδιάστηκε ως θεμέλιο για τη βιομηχανία, όχι ως φραγμός.
Από τη δική μας πλευρά, ως growers που φτιάχνουμε τη δική μας γενετική από την αρχή, το συμπέρασμα είναι απλό. Η διαφάνεια και η ιχνηλασιμότητα δεν είναι γραφειοκρατικό βάρος. Είναι η απόδειξη ότι αυτό που φτάνει στον τελικό χρήστη είναι ακριβώς αυτό που δηλώνεις. Μια αγορά που χτίζεται πάνω σε πλαστά χαρτιά δεν αντέχει. Μια αγορά που χτίζεται πάνω σε καθαρά δεδομένα, αντέχει.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο χρόνο χρειάζεται σήμερα ένα πιστοποιητικό εξαγωγής κάνναβης στην Πορτογαλία;
Σύμφωνα με την Infarmed, η νέα εθνική πλατφόρμα αναφορών έχει μειώσει την έκδοση στις 12 ημέρες, και η αρχή στοχεύει σε ακόμη πιο σύντομους χρόνους. Εκπρόσωποι του κλάδου ανέφεραν δημόσια χρόνους δύο έως τριών μηνών, ενώ στην Ελβετία η αντίστοιχη διαδικασία ολοκληρώνεται σε περίπου 28 ώρες.
Τι ήταν η υπόθεση «Erva Daninha»;
Ήταν ποινική έρευνα της πορτογαλικής δικαστικής αστυνομίας που κατέληξε τον Μάιο του 2025 σε κατηγορίες κατά 24 φυσικών προσώπων και εταιρειών. Το δίκτυο φέρεται να πλαστογραφούσε πιστοποιητικά εισαγωγής για χώρες της Αφρικής και να εκτρέπει την κάνναβη σε ευρωπαϊκές αγορές, παραπλανώντας τη ρυθμιστική αρχή.
Υπήρχε πρόβλημα με την ποιότητα της πορτογαλικής ιατρικής κάνναβης;
Όχι, σύμφωνα με την Infarmed. Η ρυθμιστική αρχή ξεκαθάρισε ότι οι αδυναμίες εντοπίστηκαν στην τήρηση αρχείων, στην ιχνηλασιμότητα, στη διαχείριση αποβλήτων και στον έλεγχο πελατών και προμηθευτών. Τα ίδια τα φαρμακευτικά προϊόντα δεν αμφισβητήθηκαν, γι' αυτό οι νέοι έλεγχοι εστιάζουν στη γραφειοκρατία και στους συνεργάτες της αλυσίδας.
Πόση ιατρική κάνναβη εξήγαγε η Πορτογαλία το 2025;
Τα επίσημα στοιχεία της Infarmed καταγράφουν 79.883 κιλά εξαγωγών το 2025 και πάνω από 66.000 κιλά μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Η γερμανική αρχή BfArM κατέγραψε 55,1 τόνους εισαγωγών από την Πορτογαλία για το 2025, κάτι που συμφωνεί με τα πορτογαλικά δεδομένα.
Τι αλλάζει για τις εταιρείες που ήδη έχουν άδεια στην Πορτογαλία;
Οι αδειοδοτημένες εταιρείες υποβάλλουν πλέον στοιχεία παραγωγής κάθε τρίμηνο μέσω νέας εθνικής πλατφόρμας. Επιπλέον, οι επιθεωρήσεις ορθής παρασκευαστικής πρακτικής καλύπτουν και τους υφιστάμενους φορείς, όχι μόνο τους νέους αιτούντες. Αυτό ενισχύει τον έλεγχο, αλλά στην πράξη έχει επιβραδύνει τις ανανεώσεις αδειών.
Γιατί κάποιες εφοδιαστικές αλυσίδες απομακρύνονται από την Πορτογαλία;
Οι μακρύτεροι χρόνοι αδειοδότησης και το ρίσκο για τη φήμη μετά την έρευνα για εκτροπή έστρεψαν ορισμένους εξαγωγείς σε πιο γρήγορους κόμβους. Χαρακτηριστικά, οι εξαγωγές καναδικών ανθέων προς την Πορτογαλία μειώθηκαν κατά 86,6% από το υψηλό του Απριλίου 2025, καθώς πολλά φορτία πηγαίνουν πλέον απευθείας στη Γερμανία.
Πηγές
- Infarmed – Autoridade Nacional do Medicamento e Produtos de Saúde, Infarmed, 2026-08-21
- BfArM – Cannabis als Medizin, Bundesinstitut für Arzneimittel und Medizinprodukte, 2026-01-01
- Observador – ειδησεογραφική υπηρεσία, Observador, 2025-05-01
- Executive Digest – υπηρεσία επιχειρηματικών ειδήσεων, Executive Digest, 2025-05-01
Ελλάδα