Σωστή αποθήκευση σπόρων κάνναβης και αναβίωση παλιών

Για να κρατήσεις τους σπόρους κάνναβης ζωντανούς, φύλαξέ τους σε δροσερό, σκοτεινό και ξηρό μέρος, ιδανικά μέσα στην αρχική τους συσκευασία. Για μακροχρόνια φύλαξη, βάλε τους σε αεροστεγές δοχείο μαζί με ένα αφυγραντικό, όπως το silica gel, και τοποθέτησε το δοχείο σε ψυγείο με σταθερή θερμοκρασία. Σε αυτές τις συνθήκες οι σπόροι μπορούν να διατηρήσουν υψηλό ποσοστό βλάστησης έως και πέντε χρόνια. Ο μεγαλύτερος εχθρός τους είναι η υγρασία. Ακολουθούν οι απότομες αλλαγές θερμοκρασίας, το φως και το οξυγόνο.

Όλα ξεκινούν από τον σπόρο. Μπορεί να έχεις την πιο προσεγμένη γενετική, το καλύτερο χώμα και τον πιο ακριβό φωτισμό, όμως αν ο σπόρος έχει «πεθάνει» στο συρτάρι, δεν θα δεις ποτέ φύτρο. Εμείς στη Shottas®Seeds αναπτύσσουμε και εκτρέφουμε μόνοι μας κάθε ποικιλία που κυκλοφορούμε, και θέλουμε η δουλειά μας να φτάσει στον κήπο σου ακέραια. Από τη στιγμή που οι σπόροι φτάνουν σε σένα, η σωστή αποθήκευση είναι στο χέρι σου.

Οι σπόροι κάνναβης είναι ζωντανοί οργανισμοί

Το σκληρό, γυαλιστερό κέλυφος των σπόρων κάνναβης σε κάνει να πιστεύεις ότι αντέχουν τα πάντα. Η φύση όντως τους έχει σχεδιάσει να επιβιώνουν σε μεγάλο εύρος συνθηκών. Άτρωτοι όμως δεν είναι.

Πολλοί το ξεχνούν: ένας σπόρος είναι ζωντανός οργανισμός. Πριν τη βλάστηση βρίσκεται σε λήθαργο (dormancy), μια κατάσταση όπου ο μεταβολισμός του λειτουργεί σε ελάχιστο βαθμό, όπως συμβαίνει με ορισμένα ζώα στη χειμερία νάρκη. Μέσα στο κέλυφος υπάρχει το έμβρυο, δηλαδή το μελλοντικό φυτό σε μικρογραφία με ρίζα, βλαστό και τις πρώτες κοτυληδόνες. Δίπλα του βρίσκονται τα θρεπτικά αποθέματα που θα το τροφοδοτήσουν μέχρι να βγάλει τα πρώτα του φύλλα και να αρχίσει τη φωτοσύνθεση.

Αυτά τα αποθέματα είναι πεπερασμένα. Κάθε φορά που ο σπόρος «ξυπνάει» ψευδώς, για παράδειγμα λόγω θερμότητας ή υγρασίας, καίει ένα μέρος τους χωρίς να καταφέρει να βλαστήσει. Όταν έρθει η στιγμή να μπει στο χώμα, μπορεί να μην του έχει μείνει αρκετή ενέργεια για να σπάσει το κέλυφος.

Κι επειδή είναι ζωντανός, ένας σπόρος μπορεί και να πεθάνει. Με την αποθήκευση θέλεις να κρατήσεις τον λήθαργο όσο πιο βαθύ και σταθερό γίνεται, μέχρι να αποφασίσεις εσύ ότι ήρθε η ώρα.

Οι τέσσερις εχθροί του σπόρου: υγρασία και θερμοκρασία

Οι σπόροι κάνναβης έχουν τέσσερις βασικούς εχθρούς:

1. Υγρασία
2. Θερμοκρασία
3. Φως
4. Οξυγόνο

Οι δύο πρώτοι είναι και οι πιο επικίνδυνοι.

Υγρασία

Η σχετική υγρασία είναι το ποσοστό υδρατμών που περιέχει ο αέρας σε σχέση με το μέγιστο που μπορεί να συγκρατήσει σε δεδομένη θερμοκρασία. Από τους τέσσερις εχθρούς είναι ο χειρότερος, χειρότερος ακόμα και από τη θερμοκρασία. Ο σπόρος απορροφά υγρασία από το περιβάλλον. Όσο περισσότερο νερό έχει μέσα του, τόσο πιο ενεργός γίνεται ο μεταβολισμός του και τόσο πιο γρήγορα γερνάει. Σε υψηλά επίπεδα η υγρασία ευνοεί και την ανάπτυξη μυκήτων πάνω στο κέλυφος, που μπορούν να καταστρέψουν μια ολόκληρη παρτίδα.

Θερμοκρασία

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η υψηλή θερμοκρασία. Είναι κυρίως οι απότομες διακυμάνσεις. Η ζέστη και οι μεταπτώσεις στέλνουν στον σπόρο το μήνυμα ότι ίσως ήρθε η άνοιξη. Αυτό πυροδοτεί διεργασίες που καταναλώνουν τα θρεπτικά αποθέματα πριν καν ο σπόρος δει χώμα. Επιπλέον, κάθε φορά που η θερμοκρασία πέφτει απότομα, στο εσωτερικό μιας συσκευασίας μπορεί να σχηματιστεί συμπύκνωση, δηλαδή σταγονίδια νερού. Έτσι το πρόβλημα της θερμοκρασίας γίνεται γρήγορα πρόβλημα υγρασίας.

Οι σπόροι θέλουν περιβάλλον κρύο, σταθερό και ξηρό.

Οι τέσσερις εχθροί του σπόρου: φως και οξυγόνο

Το φως και το οξυγόνο δρουν πιο αθόρυβα από την υγρασία και τη θερμοκρασία. Σε βάθος χρόνου όμως κάνουν εξίσου μεγάλη ζημιά.

Φως

Στη φύση οι σπόροι πέφτουν στο έδαφος και καλύπτονται από χώμα και φύλλα. Το φως είναι ένα από τα περιβαλλοντικά σήματα που μπορούν να τους «ξυπνήσουν». Ένας σπόρος που περνά μήνες δίπλα σε παράθυρο ή κάτω από φωτιστικό δέχεται συνεχώς ερεθίσματα που τον βγάζουν από τον βαθύ λήθαργο. Το αποτέλεσμα είναι ίδιο με αυτό της θερμότητας: άσκοπη κατανάλωση ενέργειας. Γι' αυτό συνιστούμε σκοτεινά δοχεία ή αδιαφανή σακουλάκια, ακόμα και μέσα στο ψυγείο, όπου το λαμπάκι ανάβει κάθε φορά που ανοίγει η πόρτα.

Οξυγόνο

Ο σπόρος σε λήθαργο αναπνέει ελάχιστα, αλλά αναπνέει. Όσο περισσότερος αέρας τον περιβάλλει, τόσο περισσότερο οξυγόνο είναι διαθέσιμο για οξειδωτικές διεργασίες που φθείρουν σιγά σιγά τα λιπίδια και τις πρωτεΐνες του εμβρύου. Ο αέρας κουβαλά επίσης υγρασία. Κάθε φορά που ανοίγεις ένα δοχείο, μπαίνει φρέσκος, υγρός αέρας.

Η λύση είναι να ελαχιστοποιήσεις τον αέρα γύρω από τους σπόρους με αεροστεγή βάζα, με σακουλάκια τύπου ziplock από τα οποία βγάζεις όσο αέρα μπορείς ή, ακόμα καλύτερα, με συσκευασία κενού. Δεν χρειάζεται εργαστήριο, αρκεί να θυμάσαι ότι λιγότερος αέρας σημαίνει μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Πώς επηρεάζει η σχετική υγρασία τους σπόρους σου

Επειδή η υγρασία είναι ο σημαντικότερος παράγοντας, αξίζει να δεις τι σημαίνει στην πράξη κάθε επίπεδο. Ο πίνακας που ακολουθεί είναι ενδεικτικός. Οι ακριβείς τιμές εξαρτώνται και από τη θερμοκρασία, αφού ο ζεστός αέρας συγκρατεί περισσότερους υδρατμούς από τον κρύο. Σε γενικές γραμμές πάντως, όσο πιο χαμηλή η υγρασία, τόσο πιο αργή η γήρανση.

Στην πράξη, ένα ντουλάπι σε σπίτι με μέση υγρασία 50–55% αρκεί για λίγους μήνες. Αν όμως σκοπεύεις να κρατήσεις μια ποικιλία για χρόνια, χρειάζεσαι αφυγραντικό και κρύο.

Βραχυπρόθεσμη αποθήκευση: το σωστό ντουλάπι

Αν σκοπεύεις να φυτέψεις μέσα στους επόμενους μήνες, δεν χρειάζεται να περιπλέξεις τα πράγματα. Ένα σκοτεινό ντουλάπι ή συρτάρι με σταθερή θερμοκρασία είναι συνήθως αρκετό, αρκεί να διαλέξεις το σωστό σημείο του σπιτιού.

Απόφυγε χώρους όπου η θερμοκρασία ανεβοκατεβαίνει μαζί με την εξωτερική. Αν ζεις σε περιοχή με ζεστές μέρες και δροσερές νύχτες, όπως συμβαίνει στο μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, μην αφήνεις τους σπόρους σε αποθήκη, υπόστεγο ή γκαράζ. Αυτοί οι χώροι μπορεί να ξεπεράσουν τους 35°C το μεσημέρι και να πέσουν κατά 15 βαθμούς τη νύχτα. Για έναν σπόρο αυτό είναι σαν να του ανακοινώνεις κάθε μέρα ότι ήρθε η άνοιξη.

Σημεία που καλό είναι να αποφεύγεις μέσα στο σπίτι:

• Κουζίνα κοντά σε φούρνο, εστίες ή πλυντήριο πιάτων, λόγω θερμότητας και ατμού.
• Μπάνιο, όπου η υγρασία εκτοξεύεται σε κάθε ντους.
• Περβάζια και ράφια κοντά σε παράθυρα, με άμεσο φως και θερμικές διακυμάνσεις.
• Χώρους πάνω ή δίπλα σε καλοριφέρ και κλιματιστικά.
• Το ίδιο το grow room, με τα φώτα, τη ζέστη και την υγρασία των φυτών.

Η καλύτερη επιλογή είναι ένα εσωτερικό ντουλάπι σε κρεβατοκάμαρα ή διάδρομο, μακριά από εξωτερικούς τοίχους. Βαρετή λύση, αλλά δουλεύει.

Μακροπρόθεσμη αποθήκευση στο ψυγείο

Για φύλαξη που ξεπερνά τους λίγους μήνες, το ψυγείο είναι η καλύτερη λύση, αρκεί να το χρησιμοποιήσεις σωστά. Εκεί η θερμοκρασία κινείται συνήθως στους 4–8°C, ένα εύρος που κρατά τον μεταβολισμό του σπόρου σχεδόν παγωμένο. Χρειάζεσαι τρία πράγματα μαζί: κρύο, αφυγραντικό και αεροστεγές δοχείο.

Αφυγραντικό (desiccant) είναι κάθε υλικό που απορροφά την υγρασία από τον αέρα γύρω του. Το πιο διαδεδομένο είναι το silica gel, μικρά κοκκία διοξειδίου του πυριτίου που θα έχεις δει σε κουτιά παπουτσιών ή ηλεκτρονικών. Ορισμένα φακελάκια περιέχουν κόκκους-δείκτες που αλλάζουν χρώμα όταν κορεστούν, ώστε να ξέρεις πότε χρειάζονται αντικατάσταση.

Βήμα-βήμα

1. Κράτα τους σπόρους στην αρχική τους συσκευασία όποτε είναι δυνατόν. Είναι σχεδιασμένη να τους προστατεύει μέχρι τη φύτευση.
2. Τοποθέτησε τη συσκευασία σε αεροστεγές δοχείο, όπως γυάλινο βάζο με λάστιχο ή σακουλάκι ziplock, μαζί με ένα φακελάκι silica gel.
3. Αφαίρεσε όσο περισσότερο αέρα μπορείς. Με ένα ziplock μπορείς να το πιέσεις ή να ρουφήξεις τον αέρα με ένα καλαμάκι και να πετύχεις σχεδόν κενό.
4. Βάλε το σακουλάκι σε σκούρα σακούλα ή αδιαφανές δοχείο, για να προστατευτεί από το φως του ψυγείου.
5. Γράψε ετικέτα με την ποικιλία και την ημερομηνία αποθήκευσης.
6. Τοποθέτησέ το στο πίσω μέρος του ψυγείου, μακριά από την πόρτα, όπου οι θερμοκρασιακές αλλαγές είναι οι μικρότερες.

Ποιο ψυγείο είναι το σωστό: No Frost και δεύτερο ψυγείο

Δεν είναι όλα τα ψυγεία το ίδιο καλά για σπόρους. Μετράνε κυρίως δύο πράγματα: η υγρασία στο εσωτερικό τους και το πόσο συχνά ανοίγουν.

Προτίμησε ψυγείο No Frost

Τα ψυγεία No Frost διαθέτουν σύστημα που κυκλοφορεί τον αέρα και αφαιρεί την υγρασία, ώστε να μη δημιουργείται πάγος στα τοιχώματα. Γι' αυτό είναι σημαντικά πιο ξηρά από τα κλασικά ψυγεία με στατική ψύξη, όπου η υγρασία συμπυκνώνεται και συχνά βλέπεις σταγόνες στο πίσω τοίχωμα. Αφού η υγρασία είναι ο χειρότερος εχθρός του σπόρου, ένα ξηρό ψυγείο είναι πάντα προτιμότερο. Ακόμα και σε No Frost, πάντως, το αεροστεγές δοχείο και το silica gel παραμένουν απαραίτητα.

Αν έχεις δεύτερο ψυγείο, χρησιμοποίησέ το

Κάθε φορά που ανοίγεις την πόρτα, ζεστός αέρας από την κουζίνα μπαίνει μέσα και η θερμοκρασία ανεβαίνει για λίγα λεπτά. Σε ένα οικογενειακό ψυγείο που ανοίγει δεκάδες φορές τη μέρα, αυτές οι μικρές διακυμάνσεις αθροίζονται. Ένα δεύτερο ψυγείο που χρησιμοποιείται σπάνια, όπως ένα μικρό ψυγειάκι ή ένα ψυγείο αναψυκτικών στο σαλόνι, προσφέρει πολύ πιο σταθερό περιβάλλον.

Προσοχή στη συμπύκνωση όταν τους βγάζεις

Όταν βγάλεις το δοχείο από το ψυγείο, άφησέ το κλειστό μέχρι να φτάσει σε θερμοκρασία δωματίου. Αν το ανοίξεις αμέσως, ο ζεστός αέρας θα συμπυκνωθεί πάνω στους κρύους σπόρους και θα τους «ποτίσει» με υγρασία. Μισή με μία ώρα αναμονής αρκεί.

Μπορείς να βάλεις σπόρους κάνναβης στην κατάψυξη;

Ναι, οι σπόροι κάνναβης αντέχουν στην κατάψυξη. Στην επιστήμη των σπόρων ισχύει γενικά ότι όσο πιο χαμηλή είναι η θερμοκρασία, τόσο πιο αργή είναι η φθορά. Γι' αυτό οι μεγάλες τράπεζες γενετικού υλικού διατηρούν τις συλλογές τους σε θερμοκρασίες γύρω στους -18°C ή και χαμηλότερα, με διάρκεια ζωής που φτάνει τις δεκαετίες.

Υπάρχει όμως μια παγίδα. Αν ο σπόρος έχει έστω και λίγη περίσσεια υγρασίας στο εσωτερικό του, το νερό αυτό μπορεί να σχηματίσει κρυστάλλους πάγου που τραυματίζουν τα κύτταρα του εμβρύου. Οι επαγγελματικές τράπεζες σπόρων αποξηραίνουν τους σπόρους σε ελεγχόμενες συνθήκες πριν τους καταψύξουν. Στο σπίτι αυτό είναι δύσκολο να γίνει με ακρίβεια.

Υπάρχουν και άλλοι πρακτικοί κίνδυνοι:

• Οι καταψύκτες με συχνή απόψυξη περνούν κύκλους θερμοκρασίας που ακυρώνουν το πλεονέκτημα του κρύου.
• Η απόψυξη και επαναψύξη, αν βγάζεις και ξαναβάζεις το ίδιο δοχείο, είναι ίσως το χειρότερο σενάριο.
• Η συμπύκνωση κατά το ξεπάγωμα είναι πιο έντονη απ' ό,τι στο ψυγείο.

Για τους περισσότερους growers πάντως η κατάψυξη δεν είναι απαραίτητη. Αν τηρήσεις τις συνθήκες του ψυγείου, δηλαδή κρύο, σκοτάδι, ξηρασία και αεροστεγές δοχείο, οι σπόροι σου μπορούν να διατηρηθούν έως και πέντε χρόνια με υψηλό ποσοστό βλάστησης. Αν παρ' όλα αυτά επιλέξεις την κατάψυξη, χώρισε τους σπόρους σε μικρές μερίδες, ώστε να ξεπαγώνεις μόνο όσους σκοπεύεις να φυτέψεις.

Σύγκριση μεθόδων αποθήκευσης

Η κατάλληλη μέθοδος εξαρτάται από το πότε σκοπεύεις να φυτέψεις. Την επιτυχία τη μετράμε με τη βλαστικότητα, δηλαδή το ποσοστό των σπόρων μιας παρτίδας που φυτρώνουν επιτυχώς. Οι χρόνοι του πίνακα είναι ενδεικτικοί και προϋποθέτουν υγιείς, ώριμους σπόρους.

Για τη συντριπτική πλειονότητα των growers, το ψυγείο με αφυγραντικό είναι η χρυσή τομή.

Ποιους σπόρους να φυτέψεις πρώτα και ποιους να κρατήσεις

Πριν αποφασίσεις ποιοι σπόροι μπαίνουν στο χώμα και ποιοι γυρίζουν στο ψυγείο, έλεγξέ τους έναν έναν. Ένας καλός φακός ή η κάμερα του κινητού σε κοντινή λήψη αρκούν.

Το κέλυφος προστατεύει την ευαίσθητη γενετική που κρύβεται μέσα. Ένας σπόρος με ρωγμή ή χτύπημα στο κέλυφος είναι πολύ πιο ευάλωτος στην υγρασία, στο οξυγόνο και στους μύκητες. Γι' αυτό τους σπόρους με φθαρμένο κέλυφος τους βλασταίνεις πρώτους και δεν τους αποθηκεύεις. Τα άθικτα, σκληρά και σκουρόχρωμα δείγματα είναι αυτά που αντέχουν στον χρόνο.

Τι να κοιτάξεις:

• Ρωγμές ή σπασίματα στο κέλυφος: φύτεψέ τους άμεσα.
• Λευκές ή χνουδωτές κηλίδες: πιθανή μούχλα. Απομόνωσέ τους από τους υπόλοιπους.
• Σπόροι που θρυμματίζονται με ελαφριά πίεση ανάμεσα στα δάχτυλα: πιθανότατα άδειοι ή ανώριμοι.
• Σκούρο, σκληρό κέλυφος, συχνά με ραβδώσεις ή «τιγρέ» μοτίβο: καλό σημάδι ωριμότητας.

Εμείς αναπτύσσουμε και εκτρέφουμε μόνοι μας κάθε ποικιλία που πουλάμε, φωτοπεριοδική ή αυτόματης ανθοφορίας. Θέλουμε κάθε grower να έχει στον κήπο του μόνο γενετική που αξίζει τον κόπο. No mediocre. Αν εντοπίσεις οποιαδήποτε ζημιά σε σπόρους Shottas®Seeds, επικοινώνησε αμέσως με την ομάδα εξυπηρέτησης. Είμαστε εδώ ακριβώς γι' αυτό.

Παλιοί σπόροι: προεμβάπτιση για να τους ξυπνήσεις

Όλοι έχουμε βρει κάποιον ξεχασμένο σπόρο στον πάτο ενός παλιού συρταριού. Οι παλιοί σπόροι έχουν συνήθως χαμηλότερη βλαστικότητα, γιατί τα θρεπτικά τους αποθέματα έχουν μειωθεί και το κέλυφός τους έχει σκληρύνει με τα χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι χαμένη υπόθεση. Το πρώτο και πιο ήπιο βήμα είναι η προεμβάπτιση, δηλαδή το μούλιασμα του σπόρου σε υγρό πριν από τη βλάστηση, ώστε να μαλακώσει το κέλυφος και να ενεργοποιηθεί το έμβρυο.

Αντί για απλό νερό, μπορείς να χρησιμοποιήσεις ανθρακούχο νερό ή νερό εμπλουτισμένο με ένα από τα παρακάτω:

• Φουλβικό οξύ: οργανική ένωση που προέρχεται από τη διάσπαση οργανικής ύλης στο έδαφος. Διευκολύνει την πρόσληψη θρεπτικών και τονώνει τη μεταβολική δραστηριότητα.
• Ενισχυτικό βλάστησης (germination booster): έτοιμο σκεύασμα του εμπορίου, σχεδιασμένο ειδικά για να επιταχύνει το φύτρωμα. Ακολούθησε τη δοσολογία του κατασκευαστή.
• Υπεροξείδιο του υδρογόνου (HO₂), το γνωστό οξυζενέ: σε πολύ αραιό διάλυμα απολυμαίνει την επιφάνεια του κελύφους και απελευθερώνει οξυγόνο που βοηθά το έμβρυο να «αναπνεύσει».
• Γιββερελλικό οξύ: φυσική φυτική ορμόνη που ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, την έξοδο του σπόρου από τον λήθαργο. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή στη δοσολογία, γιατί η υπερβολή μπορεί να προκαλέσει ασυνήθιστα ψηλόλιγνα σπορόφυτα.

Για καλύτερα αποτελέσματα χρησιμοποίησε νερό σε θερμοκρασία δωματίου και άφησε τους σπόρους να μουλιάσουν για 12 ώρες σε σκοτεινό μέρος. Μην τους αφήσεις πολύ περισσότερο, γιατί ένας σπόρος που μένει βυθισμένος για μέρες μπορεί να «πνιγεί» από την έλλειψη οξυγόνου.

Μηχανικές τεχνικές για παλιούς σπόρους με σκληρό κέλυφος

Όταν η προεμβάπτιση δεν αρκεί, το πρόβλημα βρίσκεται συνήθως στο ίδιο το κέλυφος. Με τα χρόνια σκληραίνει τόσο, που το νερό και η θερμότητα δεν μπορούν να περάσουν στο εσωτερικό. Σε αυτή την περίπτωση δοκιμάζεις μηχανικές τεχνικές, ξεκινώντας από την πιο ήπια και καταλήγοντας στην πιο ριψοκίνδυνη.

1. Ελαφρύ τρίψιμο με γυαλόχαρτο

Η απόξεση (scarification) είναι η σκόπιμη, ελαφριά φθορά της επιφάνειας του κελύφους, ώστε να γίνει πιο διαπερατό. Βάλε ένα κομμάτι λεπτό γυαλόχαρτο μέσα σε ένα σπιρτόκουτο ή βάζο, πρόσθεσε τους σπόρους και ανακίνησε απαλά για λίγα δευτερόλεπτα. Κάνε την απόξεση λίγο πριν από το μούλιασμα, ώστε η υγρασία να διεισδύσει αμέσως.

2. Αφαίρεση της ραφής (ridge)

Η ραφή είναι η ελαφρώς ανασηκωμένη ακμή που διατρέχει τον σπόρο, το σημείο όπου ενώνονται τα δύο μισά του κελύφους. Κι αυτή σκληραίνει με τον χρόνο. Με ένα κοφτερό ξυράφι ή λεπίδα τύπου Stanley μπορείς να την ξύσεις ή να την αφαιρέσεις πολύ απαλά, ώστε ο σπόρος να ανοίξει ευκολότερα.

3. Μικρή τομή στο κέλυφος

Ως τελευταία προσπάθεια, μια μικροσκοπική τομή στο κέλυφος μπορεί να βοηθήσει. Δεν κάνει θαύματα και θέλει σταθερό χέρι, καλό φως και μεγάλη προσοχή. Αν τραυματίσεις το έμβρυο, ο σπόρος δεν θα φυτρώσει ποτέ. Κάνε την τομή στην πλευρά απέναντι από τη μυτερή άκρη, από την οποία θα βγει η ρίζα.

Να είσαι ρεαλιστής: μερικοί παλιοί σπόροι απλώς δεν θα φυτρώσουν, ό,τι κι αν κάνεις. Η καλύτερη πρόληψη είναι να μην αγοράζεις περισσότερους σπόρους απ' όσους σκοπεύεις να φυτέψεις μέσα σε λογικό χρονικό διάστημα.

Τα πιο συνηθισμένα λάθη στην αποθήκευση σπόρων

Οι περισσότεροι χαμένοι σπόροι πεθαίνουν από μικρές, καθημερινές αμέλειες και όχι από κακή γενετική. Αυτά είναι τα λάθη που βλέπουμε πιο συχνά:

• Συχνό άνοιγμα του δοχείου. Κάθε άνοιγμα φέρνει φρέσκο, υγρό αέρα. Αν έχεις πολλές ποικιλίες, χώρισέ τις σε ξεχωριστά μικρά δοχεία, ώστε να ανοίγεις μόνο αυτό που χρειάζεσαι.
• Άνοιγμα αμέσως μετά το ψυγείο. Η συμπύκνωση θα μουσκέψει τους σπόρους σε δευτερόλεπτα. Περίμενε να ζεσταθεί πρώτα το δοχείο.
• Αποθήκευση στην πόρτα του ψυγείου. Είναι το σημείο με τις μεγαλύτερες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις.
• Διαφανή δοχεία χωρίς κάλυψη. Το λαμπάκι του ψυγείου ανάβει κάθε φορά που ανοίγει η πόρτα.
• Silica gel που δεν αλλάζει ποτέ. Ένα κορεσμένο αφυγραντικό δεν απορροφά τίποτα. Έλεγχε τους κόκκους-δείκτες ή αντικατέστησέ το κάθε λίγους μήνες.
• Μπερδεμένες ποικιλίες χωρίς ετικέτες. Πέντε χρόνια μετά κανείς δεν θυμάται ποιοι σπόροι ήταν ποιοι. Γράψε πάντα ποικιλία, τύπο (φωτοπεριοδικός ή αυτόματης ανθοφορίας) και ημερομηνία.
• Αποθήκευση ραγισμένων σπόρων. Φύτεψέ τους τώρα, μην τους κρατάς για αργότερα.

Η καλή αποθήκευση θέλει κυρίως συνέπεια, όχι ακριβό εξοπλισμό.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να αποθηκεύσω σπόρους κάνναβης;

Σε σκοτεινό, δροσερό και ξηρό περιβάλλον, ιδανικά μέσα στην αρχική τους συσκευασία. Για φύλαξη λίγων μηνών αρκεί ένα εσωτερικό ντουλάπι με σταθερή θερμοκρασία. Για μεγαλύτερο διάστημα, βάλε τους σε αεροστεγές δοχείο με silica gel μέσα σε ψυγείο.

Πόσα χρόνια κρατάνε οι σπόροι κάνναβης;

Με σωστή αποθήκευση στο ψυγείο, με χαμηλή υγρασία, σκοτάδι και ελάχιστο αέρα, μπορούν να διατηρήσουν υψηλή βλαστικότητα έως και πέντε χρόνια. Μετά από αυτό το διάστημα η βλαστικότητα πέφτει σταδιακά, όμως πολλοί σπόροι μπορούν ακόμα να φυτρώσουν με τη βοήθεια προεμβάπτισης ή απόξεσης.

Είναι καλύτερο το ψυγείο ή η κατάψυξη;

Για τους περισσότερους growers το ψυγείο είναι η ασφαλέστερη επιλογή. Η κατάψυξη επιβραδύνει ακόμα περισσότερο τη γήρανση, όμως απαιτεί πολύ καλά αποξηραμένους σπόρους, αλλιώς οι κρύσταλλοι πάγου μπορεί να βλάψουν το έμβρυο. Αν επιλέξεις κατάψυξη, χώρισε τους σπόρους σε μικρές μερίδες και μην τους ξαναπαγώνεις.

Γιατί χρειάζεται ψυγείο No Frost;

Τα ψυγεία No Frost αφαιρούν την υγρασία από τον αέρα τους, οπότε είναι πιο ξηρά από τα κλασικά ψυγεία. Επειδή η υγρασία βλάπτει τους σπόρους περισσότερο από κάθε άλλον παράγοντα, ένα ξηρό περιβάλλον προσφέρει σημαντικά καλύτερη προστασία. Και σε αυτή την περίπτωση όμως χρειάζεσαι αεροστεγές δοχείο και αφυγραντικό.

Μπορώ να χρησιμοποιήσω ρύζι αντί για silica gel;

Το ρύζι απορροφά λίγη υγρασία και είναι καλύτερο από το τίποτα, όμως είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματικό από το silica gel. Μπορεί επίσης να φιλοξενήσει μικροοργανισμούς. Αν σκοπεύεις να αποθηκεύσεις σπόρους για χρόνια, το silica gel αξίζει τη μικρή επένδυση.

Πώς καταλαβαίνω αν ένας σπόρος είναι βιώσιμος;

Οι υγιείς σπόροι είναι σκληροί, έχουν σκούρο χρώμα, συχνά με ραβδώσεις, και δεν θρυμματίζονται με ελαφριά πίεση. Οι ανοιχτόχρωμοι, μαλακοί ή ραγισμένοι σπόροι έχουν χαμηλότερες πιθανότητες. Σίγουρη απάντηση πάντως δίνει μόνο η ίδια η βλάστηση.

Τι κάνω αν ένας παλιός σπόρος δεν φυτρώνει;

Ξεκίνα από το πιο ήπιο: 12 ώρες προεμβάπτιση σε νερό θερμοκρασίας δωματίου, εμπλουτισμένο με φουλβικό οξύ ή ενισχυτικό βλάστησης. Αν δεν αποδώσει, δοκίμασε ελαφρύ τρίψιμο με γυαλόχαρτο και ύστερα προσεκτική αφαίρεση της ραφής. Η τομή στο κέλυφος είναι η τελευταία λύση, γιατί ο τραυματισμός του εμβρύου είναι μη αναστρέψιμος.

Διαφέρει η αποθήκευση για σπόρους αυτόματης ανθοφορίας;

Όχι. Οι σπόροι αυτόματης ανθοφορίας, που οφείλουν τη γενετική τους στην ruderalis, και οι φωτοπεριοδικοί σπόροι χρειάζονται ακριβώς τις ίδιες συνθήκες φύλαξης. Η διαφορά τους αφορά τον κύκλο ζωής του φυτού μετά τη βλάστηση, όχι τον λήθαργο του σπόρου.

Πρέπει να ανοίξω τη συσκευασία για να τους βάλω στο ψυγείο;

Όχι, κράτα την κλειστή όσο περισσότερο μπορείς. Η αρχική συσκευασία είναι σχεδιασμένη να προστατεύει τους σπόρους. Αρκεί να τη βάλεις ολόκληρη μέσα σε αεροστεγές δοχείο με αφυγραντικό. Αν έχεις ήδη ανοίξει ένα πακέτο και περίσσεψαν σπόροι, μετάφερέ τους αμέσως σε σφραγισμένο, σκοτεινό δοχείο.

Πηγές

• FAO: Genebank Standards for Plant Genetic Resources for Food and Agriculture
• Royal Botanic Gardens, Kew: Millennium Seed Bank
• Wikipedia: Seed bank (αρχές διατήρησης σπόρων)
• Wikipedia: Seed dormancy