Η Γερμανία μαλακώνει τον νόμο για την ιατρική κάνναβη

Η γερμανική κυβέρνηση κάνει πίσω, αλλά μόνο εν μέρει. Ο κυβερνητικός συνασπισμός κατέθεσε διορθωτικές τροπολογίες που περιορίζουν την υποχρεωτική εξάμηνη θεραπεία με έτοιμο φάρμακο κάνναβης. Αν περάσουν, θα ισχύει μόνο για ασθενείς των οποίων η πάθηση καλύπτεται από την άδεια ενός από τα τέσσερα εγκεκριμένα σκευάσματα. Οι αλλαγές εξετάζονται την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου στην Επιτροπή Υγείας της Bundestag. Η υπαναχώρηση συμπίπτει με νέα έρευνα του Der Spiegel, που θέτει σοβαρά ερωτήματα για το πώς το Exilby της Vertanical απέκτησε τόσο προνομιακή θέση στην αγορά. Για τους περίπου 65.000 ασθενείς που έχασαν την κάλυψη για ανθούς κάνναβης, πάντως, σχεδόν τίποτα δεν αλλάζει.

Μια αγορά που άλλαξε μέσα σε δώδεκα μήνες

Η Γερμανία ήταν μέχρι πρόσφατα μία από τις πιο ανοιχτές αγορές ιατρικής κάνναβης στην Ευρώπη. Οι ανθοί, δηλαδή οι αποξηραμένες ταξιανθίες του φυτού που χρησιμοποιούνται για εξάτμιση, αποζημιώνονταν από το GKV. Πρόκειται για το σύστημα υποχρεωτικής δημόσιας ασφάλισης υγείας της χώρας, που καλύπτει τη μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού.

Μέσα σε λίγους μήνες του 2026 αυτό το τοπίο ανατράπηκε. Η αλλαγή ήρθε μέσω του BStabG (GKV-Beitragssatzstabilisierungsgesetz), ενός ευρύτερου νόμου εξοικονόμησης δαπανών με στόχο τη σταθεροποίηση των ασφαλιστικών εισφορών. Οι διατάξεις για την κάνναβη προστέθηκαν αργά στην κοινοβουλευτική διαδικασία.

Πώς η εξάμηνη δοκιμή οδήγησε τους ασθενείς στο Exilby

Το BStabG, ο γερμανικός νόμος εξοικονόμησης δαπανών υγείας που ίσχυσε στις 29 Ιουλίου 2026, έκανε δύο πράγματα. Πρώτον, απέκλεισε εντελώς τους αποξηραμένους ανθούς από την αποζημίωση του δημόσιου ασφαλιστικού συστήματος GKV. Δεύτερον, υποχρέωσε τους γιατρούς να χορηγούν πρώτα, για έξι μήνες, ένα έτοιμο φάρμακο με κάνναβη. Ως έτοιμο φάρμακο νοείται ένα τυποποιημένο σκεύασμα με επίσημη άδεια κυκλοφορίας και σταθερή σύνθεση. Μόνο μετά το εξάμηνο μπορεί ο γιατρός να συνταγογραφήσει αποζημιούμενο εκχύλισμα, δηλαδή συμπυκνωμένο προϊόν που παράγεται από το φυτό.

Στα χαρτιά, ο κανόνας μοιάζει ουδέτερος. Στην πράξη, οι αριθμοί δείχνουν άλλη εικόνα. Σύμφωνα με την εθνική έρευνα του BfArM (Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Φαρμάκων και Ιατροτεχνολογικών Προϊόντων, η γερμανική ρυθμιστική αρχή φαρμάκων), το 76,4% των ασθενών του GKV που λαμβάνουν κάνναβη δηλώνουν τον χρόνιο πόνο ως κύρια πάθηση.

Στη Γερμανία έχουν άδεια μόλις τέσσερα προϊόντα με κάνναβη. Μόνο ένα από αυτά, το Exilby, έχει ένδειξη για πόνο, και συγκεκριμένα για χρόνιο οσφυϊκό πόνο με νευροπαθητική συνιστώσα, δηλαδή πόνο που προέρχεται εν μέρει από βλάβη ή δυσλειτουργία των νεύρων. Το αποτέλεσμα ήταν απλό: για κάθε νέο ασθενή με πόνο, το Exilby έγινε ουσιαστικά υποχρεωτικό για έξι μήνες, πριν από οποιαδήποτε άλλη θεραπεία με κάνναβη.

Τι αποκαλύπτει η έρευνα του Der Spiegel

Το Der Spiegel δημοσίευσε την περασμένη εβδομάδα συνέχεια της έρευνάς του του Αυγούστου για το Exilby, το φάρμακο κάνναβης της Vertanical από το Μόναχο. Σύμφωνα με το περιοδικό, το ομοσπονδιακό υπουργείο Υγείας (BMG) συναντήθηκε με εκπροσώπους της εταιρείας στις 21 Ιουνίου 2024. Τη συνάντηση την οργάνωσε εταιρεία λόμπινγκ, δηλαδή εταιρεία που εκπροσωπεί επαγγελματικά ιδιωτικά συμφέροντα απέναντι σε κρατικούς φορείς. Σε email που είδε το περιοδικό, η συνάντηση συνδέεται ρητά με την αίτηση έγκρισης του Exilby. Η αίτηση κατατέθηκε λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 15 Ιουλίου 2024.

Προηγούμενα δημοσιεύματα είχαν ήδη αναδείξει ότι ο ιδρυτής της Vertanical, Clemens Fischer, δώρισε συνολικά 560.000 ευρώ στα τέσσερα κύρια κεντρώα κόμματα πριν από τις ομοσπονδιακές εκλογές:

• CSU: 200.000 ευρώ
• FDP: 200.000 ευρώ
• SPD: 100.000 ευρώ
• CDU: 60.000 ευρώ

Οι δωρεές ήταν νόμιμες και δημοσιοποιημένες. Ο Fischer δήλωσε ότι ήθελε να «ενισχύσει το πολιτικό κέντρο».

Ακολούθησαν δύο επισκέψεις υψηλού προφίλ. Τον Δεκέμβριο του 2025 ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας Markus Söder επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις της Vertanical. Τον Μάρτιο του 2026 η τότε ομοσπονδιακή υπουργός Υγείας Nina Warken (CDU) συνάντησε τον Fischer στο Gräfelfing, έξω από το Μόναχο, και η εταιρεία ανάρτησε φωτογραφία τους στο διαδίκτυο. Σύμφωνα με το Der Spiegel, και στις δύο περιπτώσεις στελέχη του υπουργείου ζήτησαν από το BfArM ενημέρωση για την πορεία της έγκρισης πριν από την επίσκεψη. Πριν από την επίσκεψη Söder, ο πρόεδρος του BfArM Karl Broich φέρεται να είπε σε συναδέλφους ότι θα έπρεπε να απαντήσει σε ερωτήσεις για την κατάσταση της διαδικασίας και ότι το υπουργείο θα ήθελε επίσης να ενημερώνεται.

Οι αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα του Exilby

Το Exilby είναι εκχύλισμα φυτικής προέλευσης, εγκεκριμένο στη Γερμανία για χρόνιο οσφυϊκό πόνο με νευροπαθητική συνιστώσα. Δεν πήρε πλήρη άδεια. Η γραπτή απάντηση του υπουργείου Υγείας σε κοινοβουλευτική ερώτηση των Πρασίνων, που δημοσιεύθηκε ως έγγραφο της Bundestag στις 23 Σεπτεμβρίου, επιβεβαιώνει ότι το φάρμακο έλαβε έγκριση υπό όρους. Πρόκειται για άδεια που χορηγείται με την υποχρέωση να προσκομιστούν πρόσθετα δεδομένα μετά την κυκλοφορία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση απαιτείται νέα μελέτη αποτελεσματικότητας λόγω «εναπομενουσών αβεβαιοτήτων ως προς την αποτελεσματικότητα».

Το Der Spiegel επικαλείται εσωτερικά υπηρεσιακά σημειώματα του BfArM. Σύμφωνα με αυτά, η απόφαση για το Exilby στηρίχθηκε στην «(προφορική) εντολή της διοίκησης», ενώ κατά τη διαδικασία έγκρισης υπήρχαν «σημαντικές αμφιβολίες για το όφελος» του φαρμάκου. Όταν ρωτήθηκε τον Αύγουστο, η Vertanical παρέπεμψε σε δύο μελέτες που δείχνουν «σημαντική μείωση του πόνου». Σε νέο αίτημα σχολιασμού για τις επαφές με το υπουργείο δεν απάντησε.

Στο παζλ προστίθεται και ο ρόλος της G-BA (Gemeinsamer Bundesausschuss). Η Ομοσπονδιακή Μικτή Επιτροπή είναι ο φορέας που καθορίζει τι αποζημιώνει το δημόσιο σύστημα υγείας. Στις 22 Ιουνίου 2026 ο τότε αμερόληπτος πρόεδρός της, καθηγητής Josef Hecken, πρότεινε σε ακρόαση της Επιτροπής Υγείας την εξάμηνη δοκιμή με έτοιμο φάρμακο που λίγο αργότερα έγινε νόμος, αναφέροντας ονομαστικά το Exilby ως πιθανή εναλλακτική. Οκτώ ημέρες αργότερα παραιτήθηκε. Τη θέση του ανέλαβε η Sonja Optendrenk την 1η Ιουλίου.

Η άρνηση του υπουργείου και τα ανοιχτά ερωτήματα

Η εκπρόσωπος των Πρασίνων για θέματα υγείας, Dr. Paula Piechotta, ρώτησε το ομοσπονδιακό υπουργείο Υγείας αν κυβερνητικά στελέχη είχαν «συνομιλίες ή άλλες επαφές με εκπροσώπους της Vertanical GmbH ή/και της FUTRUE GmbH» κατά τη διαδικασία έγκρισης του Exilby. Η FUTRUE είναι ο όμιλος στον οποίο ανήκει η Vertanical. Η απάντηση του υπουργείου ήταν μονολεκτική: «Όχι».

Η άρνηση αυτή, ωστόσο, δεν καλύπτει ούτε τη συνάντηση της 21ης Ιουνίου 2024 ούτε την επίσκεψη της υπουργού Nina Warken τον Μάρτιο του 2026. Το υπουργείο εξήγησε στο Der Spiegel ότι τέτοιες επαφές «δεν είναι ασυνήθιστες, ειδικά για εταιρείες χωρίς εμπειρία σε εγκρίσεις». Πρόσθεσε ότι, επειδή η επίσημη αίτηση δεν είχε ακόμη κατατεθεί τον Ιούνιο του 2024, εκείνη η συνάντηση δεν εμπίπτει στη «διαδικασία έγκρισης» για την οποία ρώτησαν οι Πράσινοι.

Η διάκριση είναι τεχνικά ακριβής, πολιτικά όμως αδύναμη. Μια συνάντηση που, σύμφωνα με εσωτερικό email, αφορούσε ρητά την αίτηση έγκρισης δύσκολα παρουσιάζεται ως άσχετη με αυτήν, επειδή απλώς προηγήθηκε της κατάθεσης κατά λίγες εβδομάδες.

Ανοιχτό μένει και ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα: ποιος συνέταξε την τροπολογία για την κάνναβη που προστέθηκε στο BStabG λίγες ημέρες πριν από την ψήφισή του στις 10 Ιουλίου 2026. Στη δημόσια σφαίρα κυκλοφορούν πλέον αντικρουόμενες εκδοχές από κυβερνητικές πηγές, χωρίς καμία να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.

Τι αλλάζει με τις διορθωτικές τροπολογίες

Οι διορθωτικές τροπολογίες του κυβερνητικού συνασπισμού συζητούνται στην Επιτροπή Υγείας της Bundestag την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου. Στόχος τους είναι να αμβλύνουν την πιο αμφιλεγόμενη πρόβλεψη του νόμου BStabG, δηλαδή την υποχρεωτική εξάμηνη θεραπεία με έτοιμο, αδειοδοτημένο φάρμακο κάνναβης πριν από τη συνταγογράφηση αποζημιούμενου εκχυλίσματος.

Η αλλαγή έχει ουσία. Οι ασθενείς εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων αποτελούν την πλειονότητα του γερμανικού πληθυσμού που χρησιμοποιεί ιατρική κάνναβη, οπότε για πολλούς η υποχρεωτική παράκαμψη μέσω έτοιμου φαρμάκου θα καταργηθεί. Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που δεν πρέπει να χαθεί. Ο χρόνιος πόνος αφορά το 76,4% των ασθενών του GKV, και για τον πόνο η μόνη αδειοδοτημένη επιλογή είναι το Exilby. Για όσους η πάθηση εμπίπτει στη συγκεκριμένη ένδειξη, ο δρόμος προς το Exilby μένει ανοιχτός και υποχρεωτικός.

Οι 65.000 ασθενείς με ανθούς μένουν εκτός

Για τους περίπου 65.000 ασθενείς που έχασαν την αποζημίωση για αποξηραμένους ανθούς κάνναβης στις 29 Ιουλίου 2026, οι διορθωτικές τροπολογίες του γερμανικού συνασπισμού δεν φέρνουν σχεδόν καμία βελτίωση. Ο αποκλεισμός των ανθών από το δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα GKV παραμένει ως έχει.

Θεωρητικά, υπάρχει μια έξοδος κινδύνου. Ασθενείς με απειλητική για τη ζωή ασθένεια μπορούν να υποβάλουν αίτηση στον ασφαλιστικό τους φορέα ώστε οι ανθοί να καλυφθούν κατ' εξαίρεση. Ακόμη κι αυτή η πόρτα, όμως, έχει ουσιαστικά κλείσει. Όπως μετέδωσε το Apotheke Adhoc την 1η Οκτωβρίου, η συμφωνία τιμολόγησης μεταξύ φαρμακείων και ασφαλιστικών ταμείων, που έκανε την οδό έκτακτης ανάγκης λειτουργική, έχει λήξει. Χωρίς συμφωνημένη τιμή για τους ανθούς που συνταγογραφούνται μέσω αυτής της οδού, στην πράξη δεν υπάρχει αποζημίωση.

Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι σκληρό. Ασθενείς που είχαν βρει σταθερή θεραπεία με συγκεκριμένους ανθούς έχουν πλέον τρεις επιλογές: να πληρώνουν από την τσέπη τους, να μεταβούν σε εκχύλισμα ή έτοιμο φάρμακο, ή να διακόψουν τη θεραπεία. Οι οργανώσεις ασθενών έχουν ήδη δηλώσει ότι θα κάνουν «ό,τι περνά από το χέρι τους» για να ανατραπούν οι περικοπές. Η μάχη αυτή δεν τελειώνει με την ακρόαση της 7ης Οκτωβρίου.

Γιατί η υπόθεση αφορά κάθε grower και κάθε ασθενή

Η γερμανική διαμάχη γύρω από το Exilby και τον αποκλεισμό των ανθών κάνναβης από το δημόσιο σύστημα GKV ξεπερνά τα σύνορα της Γερμανίας. Η χώρα θεωρείται πρότυπο για την ευρωπαϊκή ιατρική κάνναβη. Όταν μία από τις μεγαλύτερες αγορές της ηπείρου ανατρέπει μέσα σε δώδεκα μήνες τη θεραπεία δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, οι υπόλοιπες κυβερνήσεις παρακολουθούν.

Εμείς στη Shottas®Seeds δεν παίρνουμε θέση στο ποιος έγραψε την τροπολογία. Αυτό θα το ξεκαθαρίσουν οι θεσμοί και η δημοσιογραφική έρευνα. Παίρνουμε όμως ξεκάθαρη θέση υπέρ της διαφάνειας. Ο ανθός της κάνναβης είναι ένα πολύπλοκο φυτικό υλικό. Κάθε ποικιλία έχει δικό της προφίλ κανναβινοειδών και τερπενίων, δηλαδή των αρωματικών ενώσεων που διαμορφώνουν το άρωμα, τη γεύση και, σε έναν βαθμό, το αποτέλεσμα. Για πολλούς ασθενείς, η επιλογή συγκεκριμένης ποικιλίας είναι το κλειδί της θεραπείας τους.

Η τυποποίηση έχει τη θέση της. Όταν όμως ένα μοναδικό προϊόν γίνεται υποχρεωτικό πέρασμα για την πλειονότητα των ασθενών, οι κανόνες πρέπει να αντέχουν σε κάθε έλεγχο. Η επιστήμη πρώτα, η πολιτική μετά. Όχι ανάποδα.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι το Exilby και για ποια πάθηση έχει εγκριθεί;

Το Exilby είναι εκχύλισμα κάνναβης φυτικής προέλευσης της γερμανικής εταιρείας Vertanical. Το BfArM το ενέκρινε στις 30 Μαΐου 2026 για χρόνιο οσφυϊκό πόνο με νευροπαθητική συνιστώσα. Η έγκριση είναι υπό όρους, καθώς η εταιρεία οφείλει να διεξαγάγει πρόσθετη μελέτη αποτελεσματικότητας λόγω εναπομενουσών αβεβαιοτήτων.

Γιατί οι ανθοί κάνναβης δεν αποζημιώνονται πλέον στη Γερμανία;

Από τις 29 Ιουλίου 2026 ο νόμος BStabG, ένα πακέτο εξοικονόμησης δαπανών για τη δημόσια ασφάλιση υγείας, απέκλεισε τους αποξηραμένους ανθούς από την κάλυψη του GKV. Η διάταξη προστέθηκε αργά στην κοινοβουλευτική διαδικασία και άφησε περίπου 65.000 ασθενείς χωρίς αποζημίωση για τη θεραπεία τους.

Ποιοι ασθενείς ωφελούνται από τις διορθωτικές τροπολογίες;

Ωφελούνται κυρίως οι ασθενείς των οποίων η πάθηση δεν καλύπτεται από τις ενδείξεις των τεσσάρων αδειοδοτημένων φαρμάκων κάνναβης. Αυτοί θα μπορούν να λάβουν αμέσως αποζημιούμενο εκχύλισμα, χωρίς εξάμηνη αναμονή. Όσοι είναι ήδη σταθεροποιημένοι σε εκχυλίσματα θα μπορούν επίσης να συνεχίσουν τη θεραπεία τους κανονικά.

Υπάρχει ακόμη τρόπος να καλυφθούν οι ανθοί σε σοβαρές περιπτώσεις;

Θεωρητικά, ασθενείς με απειλητική για τη ζωή ασθένεια μπορούν να ζητήσουν κάλυψη έκτακτης ανάγκης από τον ασφαλιστή τους. Στην πράξη όμως η συμφωνία τιμολόγησης μεταξύ φαρμακείων και ασφαλιστικών ταμείων έχει λήξει. Χωρίς συμφωνημένη τιμή, η αποζημίωση μέσω αυτής της οδού είναι ουσιαστικά αδύνατη.

Ποιες επαφές της Vertanical με την πολιτική εξουσία έχουν αναφερθεί;

Το Der Spiegel αναφέρει συνάντηση με το υπουργείο Υγείας στις 21 Ιουνίου 2024, οργανωμένη από εταιρεία λόμπινγκ, καθώς και επισκέψεις του Markus Söder και της υπουργού Nina Warken στην εταιρεία. Ο ιδρυτής Clemens Fischer είχε επίσης κάνει νόμιμες, δημοσιοποιημένες δωρεές 560.000 ευρώ σε τέσσερα κόμματα.

Τι απάντησε το γερμανικό υπουργείο Υγείας στις κατηγορίες;

Σε κοινοβουλευτική ερώτηση των Πρασίνων, το υπουργείο αρνήθηκε ότι είχε επαφές με τη Vertanical ή τη FUTRUE κατά τη διαδικασία έγκρισης. Υποστήριξε ότι τέτοιες συναντήσεις δεν είναι ασυνήθιστες και ότι η συνάντηση του 2024 προηγήθηκε της επίσημης αίτησης, άρα δεν εμπίπτει τυπικά στη διαδικασία.

Πηγές

• Απάντηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης σε κοινοβουλευτική ερώτηση της κοινοβουλευτικής ομάδας των Πρασίνων σχετικά με την έγκριση του Exilby (έντυπο της Bundestag), Deutscher Bundestag, 2026-09-23
• Ρεπορτάζ για τη λήξη της συμφωνίας τιμών για τα άνθη κάνναβης μεταξύ φαρμακείων και ταμείων υγείας, APOTHEKE ADHOC, 2026-10-01
• Cannabis als Medizin – πληροφορίες και συνοδευτική έρευνα για τις συνταγές κάνναβης στο GKV, Bundesinstitut für Arzneimittel und Medizinprodukte, 2022-07-06
• Ιστότοπος του φορέα που καθορίζει τους κανόνες αποζημίωσης στη νόμιμη ασφάλιση υγείας, Gemeinsamer Bundesausschuss, 2026-07-01