Οι Γερμανοί ασθενείς χάνουν την πρόσβαση στους ανθούς κάνναβης μέσω της δημόσιας ασφάλισης. Ο λόγος είναι οι τροπολογίες του κυβερνητικού συνασπισμού στον νόμο για τη σταθεροποίηση των εισφορών της υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας, οι οποίες καταργούν πλήρως την αποζημίωσή τους. Το μέτρο εγκρίθηκε πριν από τη θερινή διακοπή της Bundestag και προκαλεί έντονες αντιδράσεις από ενώσεις ασθενών, αυτοβοήθειας και επιχειρήσεων. Η αλλαγή έχει βάρος για δύο λόγους. Πρόκειται για το πρώτο μεγάλο πισωγύρισμα από τότε που ισχύει ο γερμανικός νόμος για την κάνναβη. Επιπλέον, η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη αγορά ιατρικής κάνναβης στην Ευρώπη.
Τι αλλάζει με τον νόμο σταθεροποίησης εισφορών
Η Bundestag είναι το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο της Γερμανίας. Η Επιτροπή Υγείας της πραγματοποίησε πρόσφατα ακρόαση για τις τροπολογίες στον GKV-BStabG. Πρόκειται για τον νόμο που στοχεύει να σταθεροποιήσει τις εισφορές της GKV, δηλαδή της υποχρεωτικής δημόσιας ασφάλισης υγείας στην οποία ανήκει η μεγάλη πλειονότητα των Γερμανών πολιτών. Τις τροπολογίες κατέθεσε ο λεγόμενος «μαυροκόκκινος» συνασπισμός, η κυβέρνηση των Χριστιανοδημοκρατών (CDU/CSU) με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD).
Ο πυρήνας του προβλήματος είναι απλός. Οι ανθοί κάνναβης παύουν να αποζημιώνονται από τη δημόσια ασφάλιση. Ως ανθοί εννοούνται οι αποξηραμένες ταξιανθίες του φυτού, που περιέχουν τα δραστικά κανναβινοειδή. Η Γερμανική Ένωση Κάνναβης DHV (Deutscher Hanfverband), η μεγαλύτερη οργάνωση υπεράσπισης της κάνναβης στη χώρα, εξέδωσε ανακοίνωση πριν από την ακρόαση:
«Στην προηγούμενη δήλωσή μας επικρίναμε τον νόμο κυρίως επειδή καταργούσε πλήρως την αποζημίωση των ανθών κάνναβης από τη δημόσια ασφάλιση υγείας. Ήταν ένα σκληρό χτύπημα για πολλούς ασθενείς και το πρώτο μεγάλο πισωγύρισμα από την έναρξη ισχύος του νόμου για την κάνναβη και την ανάληψη της διακυβέρνησης από τον μαυροκόκκινο συνασπισμό.»
Η DHV αναφέρεται στη μεταρρύθμιση του νόμου για την κάνναβη (Cannabisgesetz), που τέθηκε σε ισχύ τον Απρίλιο του 2024. Σύμφωνα με την ένωση, το νέο μέτρο ανατρέπει για πρώτη φορά την πορεία που είχε χαράξει εκείνη η μεταρρύθμιση.
Γιατί οι ανθοί κάνναβης έχουν σημασία για τους ασθενείς
Ο Georg Wurth, πρόεδρος της DHV, κατέθεσε στην ακρόαση της Επιτροπής Υγείας. Το επιχείρημά του δεν αφορά μόνο το κόστος. Αφορά πρώτα απ' όλα τον τρόπο χορήγησης. Κατά τον Wurth, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι οι ασφαλισμένοι της GKV δεν έχουν πλέον καμία πρόσβαση σε εισπνεόμενα φάρμακα κάνναβης.
«Πολλοί ασθενείς βασίζονται στην πολύ ταχύτερη έναρξη δράσης σε σύγκριση με τη χορήγηση από το στόμα.»
Η διαφορά έχει κλινική σημασία. Με την εισπνοή, δηλαδή το κάπνισμα ή κυρίως την εξάτμιση, η THC περνά από τους πνεύμονες στο αίμα μέσα σε λίγα λεπτά. Η THC (τετραϋδροκανναβινόλη) είναι το κύριο ψυχοδραστικό κανναβινοειδές του φυτού. Αντίθετα, τα από του στόματος σκευάσματα, όπως τα έλαια και οι κάψουλες, περνούν πρώτα από το πεπτικό σύστημα και το ήπαρ. Γι' αυτό δρουν πολύ πιο αργά. Για έναν ασθενή με οξύ πόνο ή κρίσεις, αυτή η καθυστέρηση έχει πρακτικές συνέπειες.
Ο Wurth τόνισε δύο ακόμη πλεονεκτήματα των ανθών. Το πρώτο είναι η ποικιλία: τα διαφορετικά προφίλ κανναβινοειδών και τερπενίων καλύπτουν ένα ευρύ θεραπευτικό φάσμα. Τα τερπένια είναι οι αρωματικές ενώσεις που δίνουν σε κάθε ποικιλία τη μυρωδιά της και επηρεάζουν το αποτέλεσμά της. Το δεύτερο είναι το κόστος. Οι ανθοί είναι το πιο οικονομικό προϊόν σε σχέση με την περιεκτικότητά τους σε THC. Με άλλα λόγια, η κατάργηση της αποζημίωσης μπορεί να μην εξοικονομεί καν χρήματα για το σύστημα.
Rosin, fresh extracts και vape pens: τα εναλλακτικά εισπνεόμενα
Αν οι ανθοί βγουν από την αποζημίωση, θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι άλλα εισπνεόμενα προϊόντα θα καλύψουν το κενό. Ο Wurth εξήγησε ότι αυτό δεν ισχύει στην πράξη. Το rosin είναι εκχύλισμα που παράγεται μόνο με θερμότητα και πίεση, χωρίς διαλύτες. Τα fresh extracts είναι εκχυλίσματα από φρέσκο, μη αποξηραμένο φυτικό υλικό. Και τα δύο πωλούνται σε καθαρή μορφή, όχι διαλυμένα σε έλαιο. Η GKV όμως συνήθως δεν τα αποζημιώνει. Ο λόγος είναι ότι η περιεκτικότητά τους σε THC ξεπερνά το όριο που προβλέπει ο ορισμός των φαρμάκων με βάση την κάνναβη.
Τα vape pens είναι φορητές συσκευές εξάτμισης με προγεμισμένα φυσίγγια εκχυλίσματος. Και σε αυτά οι ασφαλιστικοί φορείς είναι διστακτικοί. Σύμφωνα με τον Wurth, χρειάζεται νομική αποσαφήνιση για όλα αυτά τα προϊόντα, ώστε τα εισπνεόμενα σκευάσματα να είναι διαθέσιμα όταν απαιτείται. Αυτό είναι ιδιαίτερα επείγον αν ο αποκλεισμός των ανθών παραμείνει.
| Προϊόν | Τρόπος χορήγησης | Έναρξη δράσης | Αποζημίωση από GKV |
|---|---|---|---|
| Ανθοί κάνναβης | Εισπνοή (εξάτμιση) | Ταχεία | Καταργείται με τον GKV-BStabG |
| Rosin / fresh extracts | Εισπνοή | Ταχεία | Συνήθως όχι (THC πάνω από το όριο) |
| Vape pens | Εισπνοή | Ταχεία | Αβέβαιη, οι φορείς διστάζουν |
| Έλαια / κάψουλες | Από του στόματος | Αργή | Παραμένει δυνατή |
Ο πίνακας συνοψίζει το πρόβλημα: η μόνη κατηγορία που αποζημιώνεται ακόμη είναι ακριβώς εκείνη με την πιο αργή έναρξη δράσης.
Τι ζητούν οι οργανώσεις ασθενών και του κλάδου
Η DHV δεν είναι η μόνη φωνή. Η BAG Selbsthilfe είναι η ομοσπονδιακή ένωση ομάδων αυτοβοήθειας και εκπροσωπεί 121 εθνικές ενώσεις χρόνια πασχόντων, ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους, καθώς και 13 κρατιδιακές ομάδες εργασίας. Η ένωση απορρίπτει την επαναφορά των δημόσιων διαγωνισμών για τα βοηθητικά ιατρικά μέσα και τα κυτταροστατικά, δηλαδή τα φάρμακα που αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων και χρησιμοποιούνται κυρίως στη χημειοθεραπεία. Παράλληλα, βλέπει «επείγουσα ανάγκη» για αλλαγές στις νέες ρυθμίσεις για την προμήθεια κάνναβης.
Η BDCan, η Γερμανική Ένωση Ασθενών Κάνναβης, ήταν ακόμη πιο συγκεκριμένη. Οι θέσεις της είναι οι εξής:
- Διατηρεί την κριτική της στον γενικό αποκλεισμό των ανθών.
- Ζητά μεταβατικές διατάξεις και ρυθμίσεις για περιπτώσεις ιδιαίτερης ανάγκης.
- Απαιτεί οι επιστημονικές βάσεις της συγκριτικής αξιολόγησης κινδύνου να ορίζονται με σαφήνεια και να μπορούν να ελεγχθούν.
- Ζητά αξιόπιστους κανόνες για τυποποιημένα, υψηλής συγκέντρωσης και, όπου χρειάζεται, εισπνεόμενα εκχυλίσματα, από την παραγωγή και τη διάθεση έως τη φορολόγηση και την αποζημίωση.
- Ζητά οι κατευθυντήριες γραμμές και οι πρακτικές οδηγίες να εναρμονιστούν άμεσα μετά την ψήφιση.
Δηλώσεις εξέδωσαν επίσης η BvCW, η Γερμανική Ένωση Επιχειρήσεων Κάνναβης, και η BPI, η Ομοσπονδιακή Ένωση της Φαρμακευτικής Βιομηχανίας. Η κριτική έρχεται λοιπόν τόσο από τους ασθενείς όσο και από τους επαγγελματίες του χώρου.
Η ματιά μας ως growers: η ποικιλία δεν είναι πολυτέλεια
Εμείς στη Shottas®Seeds δουλεύουμε κάθε μέρα με γενετικές ποικιλίες. Γι' αυτό μία φράση του Wurth μάς βρήκε απόλυτα σύμφωνους: οι ανθοί καλύπτουν ευρύ θεραπευτικό φάσμα λόγω της ποικιλίας τους. Δύο ποικιλίες με την ίδια περιεκτικότητα σε THC μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα. Η διαφορά οφείλεται στο προφίλ τερπενίων και δευτερευόντων κανναβινοειδών, όπως η CBD. Η CBD (κανναβιδιόλη) είναι μη ψυχοδραστική ένωση με αυξανόμενο ιατρικό ενδιαφέρον. Ένα τυποποιημένο έλαιο δεν μπορεί να αναπαράγει αυτόν τον πλούτο.
Το ζήτημα δεν είναι ιδεολογικό. Είναι πρακτικό. Όταν ένα σύστημα υγείας περιορίζει τους ασθενείς στη λιγότερο ευέλικτη και πιο αργή μορφή χορήγησης, ο ασθενής χάνει επιλογές και το σύστημα δεν κερδίζει απαραίτητα χρήματα. Ο μέσος όρος δεν είναι ποτέ η λύση, ούτε στην εκτροφή ούτε στη θεραπεία.
Η Γερμανία χρησιμεύει συχνά ως πρότυπο για άλλες ευρωπαϊκές χώρες στη ρύθμιση της κάνναβης. Γι' αυτό αξίζει να παρακολουθούμε στενά αν οι ενστάσεις των οργανώσεων θα οδηγήσουν σε μεταβατικές ρυθμίσεις ή σε νομική αποσαφήνιση για τα εκχυλίσματα. Θα σας κρατάμε ενήμερους. Διαφάνεια, όπως πάντα.
Συχνές ερωτήσεις
Αποζημιώνει ακόμη η γερμανική δημόσια ασφάλιση τους ανθούς κάνναβης;
Όχι. Με τις τροπολογίες στον νόμο σταθεροποίησης των εισφορών της υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας (GKV-BStabG) καταργείται πλήρως η αποζημίωση των ανθών κάνναβης για τους ασφαλισμένους της GKV. Το μέτρο εγκρίθηκε πριν από τη θερινή διακοπή της Bundestag, παρά τις αντιδράσεις των ενώσεων ασθενών.
Γιατί οι ασθενείς προτιμούν τα εισπνεόμενα σκευάσματα κάνναβης;
Με την εισπνοή, η THC περνά από τους πνεύμονες στο αίμα μέσα σε λίγα λεπτά. Από του στόματος, η απορρόφηση μέσω πεπτικού συστήματος και ήπατος αργεί σημαντικά. Για ασθενείς με οξύ πόνο ή ξαφνικά συμπτώματα, η ταχύτητα αυτή κάνει την πρακτική διαφορά στην καθημερινή διαχείριση της πάθησης.
Ποιος είναι ο Georg Wurth;
Ο Georg Wurth είναι πρόεδρος της Γερμανικής Ένωσης Κάνναβης (DHV), της μεγαλύτερης οργάνωσης υπεράσπισης της κάνναβης στη Γερμανία. Κατέθεσε στην ακρόαση της Επιτροπής Υγείας της Bundestag. Εκεί προειδοποίησε ότι οι ασφαλισμένοι χάνουν κάθε πρόσβαση σε εισπνεόμενα φάρμακα κάνναβης και ζήτησε νομική αποσαφήνιση για εναλλακτικά προϊόντα.
Γιατί το rosin δεν αποζημιώνεται συνήθως στη Γερμανία;
Το rosin είναι καθαρό εκχύλισμα κάνναβης που παράγεται με θερμότητα και πίεση, χωρίς διαλύτες. Οι γερμανικοί ασφαλιστικοί φορείς συνήθως αρνούνται να το αποζημιώσουν. Το αιτιολογούν με το ότι η περιεκτικότητά του σε THC ξεπερνά το όριο που ορίζει ο νόμος για τα φάρμακα με βάση την κάνναβη.
Τι ζητά η Γερμανική Ένωση Ασθενών Κάνναβης (BDCan);
Η BDCan ζητά μεταβατικές διατάξεις και ρυθμίσεις για περιπτώσεις ιδιαίτερης ανάγκης. Ζητά επίσης ελέγξιμη επιστημονική βάση για την αξιολόγηση κινδύνου και σαφείς κανόνες για τα υψηλής συγκέντρωσης και εισπνεόμενα εκχυλίσματα, από την παραγωγή έως τη φορολόγηση και την αποζημίωση από την ασφάλιση.
Είναι οι ανθοί κάνναβης ακριβότεροι από άλλα φάρμακα κάνναβης;
Όχι, σύμφωνα με τη Γερμανική Ένωση Κάνναβης. Οι ανθοί είναι το πιο οικονομικό προϊόν σε σχέση με την περιεκτικότητά τους σε THC. Γι' αυτό οι επικριτές θεωρούν ότι η κατάργηση της αποζημίωσής τους ίσως δεν εξοικονομεί χρήματα για τη δημόσια ασφάλιση υγείας.
Πηγές
- Deutscher Hanfverband – ο ιστότοπος του συλλόγου με τις θέσεις του για την ιατρική κάνναβη, Deutscher Hanfverband, 2025-01-01
- Ausschuss für Gesundheit – η σελίδα της επιτροπής υγείας της Bundestag, Deutscher Bundestag, 2025-01-01
Ελλάδα